1. Amiăng trắng được sử dụng ở 149 quốc gia

Ngày 10/12, tại Hà Nội, Bộ Xây dựng phối hợp với Ủy ban Khoa học Công nghệ Môi trường của Quốc hội và Bộ Khoa học Công nghệ tổ chức Hội nghị “Báo cáo kết quả nghiên cứu khoa học về tác động của amiăng trắng đến sức khỏe của con người – biện pháp quản lý phù hợp”. Tại Hội nghị này, các nhà khoa học trong nước và quốc tế sẽ phân tích những yếu tố tích cực, tiêu cực của amiăng trắng.

Amiăng trắng được biết đến từ nhiều thế kỷ trước và đang được sử dụng nhiều trong ngành công nghiệp. Hiện nay có 149 quốc gia và vùng lãnh thổ với hơn ¾ dân số thế giới đang cho phép sử dụng amiăng trắng và các sản phẩm chứa amiăng trắng, trong đó có các nước: Hoa Kỳ, Canađa, Liên bang Nga, Mexico, Brazil, Ukraina, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, In đô nê xia, Việt Nam …

Theo các nhà khoa học, hiện amiăng nâu và xanh đã bị cấm sử dụng hoàn toàn dưới mọi hình thức trên toàn thế giới. Còn amiăng trắng vẫn được sử dụng nhiều trong các ngành công nghiệp, dưới sự kiểm soát chặt chẽ và các nghiên cứu khoa học không tìm thấy bằng chứng bệnh tật do amiang trắng gây ra.

Nhiều nhà khoa học cho rằng, trong quá khứ, việc sử dụng sợi amiăng không đúng như cách phun, xịt gây phát tán bụi trong không khí cùng với điều kiện làm việc tồi tệ là các nguyên nhân gây ra các bệnh về phổi cho công nhân. Những bệnh nhân mắc bệnh bụi phổi được phát hiện ngày nay cũng chính là kết quả của việc tiếp xúc với amiang xanh và nâu từ 20 – 40 năm trước.

Loại tấm lợp amiăng trắng đã thâm nhập vào Việt Nam từ rất lâu, nhưng được sản xuất và sử dụng phổ biến từ những năm 60. Việt Nam hiện nay đang có 41 cơ sở sản xuất tấm lợp amiăng xi măng, năng lực sản xuất khoảng 106 triệu m2/năm. Năm 2013 sản xuất được 89 triệu m2, tiêu thụ 81,5 triệu m2. Tấm lợp fibro xi măng có sử dụng amiăng trắng là sản phẩm vật liệu hữu dụng phục vụ chủ yếu các đối tượng có thu nhập trung bình, thu nhập thấp và các mục tiêu chính sách xã hội như tái định cư, giải quyết các trường hợp thiên tai, bão lụt, động đất và các trường hợp khẩn cấp khác. Ở Việt Nam có hàng chục triệu người đang sử dụng tấm lợp fibro xi măng.

2. Cần những đánh giá chính xác, khoa học về amiăng trắng

Bà Nguyễn Thị Thu Hiền – Cục quản lý môi trường (Bộ Y tế) cho rằng amiăng là một trong những chất gây ung thư nghề nghiệp cao, có thời gian ủ bệnh kéo dài 40 năm với dẫn chứng về 54 nước đã cấm sử dụng amiăng, nên Bộ Y tế đề nghị cấm sử dụng amiăng trắng trong sản xuất tấm lợp xi măng.

Mặc dù bệnh bụi phổi amiăng được công nhận là bệnh nghề nghiệp được đền bù ở Việt Nam từ năm 1976 nhưng tới năm 2008 mới giám định và đền bù được 3 trường hợp.

Theo lãnh đạo Bệnh viện Xây dựng, ở Việt Nam, cũng đã có những nghiên cứu bước đầu về ảnh hưởng của amiăng đối với sức khỏe con người cũng như nghiên cứu xây dựng hệ thống giám sát bệnh liên quan đến amiăng, xây dựng hồ sơ quốc gia về amiăng … Tuy nhiên cho đến nay, vẫn chưa có một nghiên cứu tổng thể nào để có thể đánh giá khách quan và chi tiết nhất ảnh hưởng của amiăng trắng đối với sức khỏe người sản xuất và sử dụng tấm lợp amiăng xi măng để từ đó có thể định hướng cho việc sẽ cấm hoàn toàn việc sử dụng amiăng hay sử dụng an toàn có kiểm soát amiăng trắng.

Theo PGS.TSKH Bạch Đình Thiên, TS Hoàng Vĩnh Long, sản phẩm từ amiăng trắng – xi măng ít độc hại đối với sức khỏe con người nếu trong quá trình sản xuất chúng áp dụng các biện pháp tổng hợp như: khoa học và công nghệ, tổ chức, quản lý, đào tạo, tuyên truyền, tuân thủ chặt chẽ các quy định của nhà nước và Công ước số 162 của Tổ chức Lao động Quốc tế về amiăng là đáp ứng được môi trường lao động theo quy định và đảm bảo an toàn sức khỏe cho người lao động.

“Chủ trương cho phép sử dụng amiăng trắng có kiểm soát để sản xuất tấm lợp trong quyết định số1469 của Thủ tướng Chính phủ là đúng đắn. Trong lĩnh vực xây dựng sản phẩm từ amiăng trắng – xi măng vẫn có thể được tiếp tục sử dụng có kiểm soát chặt chẽ trong khi thế giới chưa tìm được sự thay thế bằng loại sợi khác thỏa mãn các yêu cầu về môi trường, yêu cầu kỹ thuật, chỉ tiêu kinh tế và đảm bảo phát triển bền vững” – hai nhà khoa học phân tích.

Nhìn nhận ở góc độ pháp lý, ông Lê Hồng Tịnh – Ủy viên Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, việc cấm hay không phải dựa trên Hiến pháp và Luật Doanh nghiệp, phải có nghiên cứu cụ thể và quan trọng nhất vẫn là số liệu và dẫn chứng khoa học. Luật Doanh nghiệp sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua và chỉ có 6 loại hình kinh doanh bị cấm, không có amiăng trắng. Do đó, nếu chưa làm rõ ràng được amiang trắng gây tổn hại đến sức khỏe con người và chưa cấm sản xuất thì doanh nghiệp vẫn được làm.

Đăng Dương – Báo điện tử Đảng Cộng sản