1. 107 ngàn người chết mỗi năm do tiếp xúc amiăng
Với lợi thế về chi phí thấp, độ bền cao, amiăng trắng được tới 70% người dân Việt Nam sử dụng để làm tấm lợp trong xây dựng. Đặc biệt, loại vật liệu này được hầu hết bà con ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa lựa chọn do giá cả phù hợp với thu nhập của người dân. Tuy nhiên, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Tổ chức Lao động thế giới (ILO) đã gửi thư cho Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đưa ra những khuyến nghị về việc Việt Nam nên cấm sử dụng loại vật liệu này trong xây dựng do những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của con người, có thể gây nhiều bệnh ung thư.
Trong thư gửi Thủ tướng Chính phủ, WHO đã nêu quan điểm: “Các bằng chứng tiếp tục cho thấy rằng, các quốc gia đang gánh chịu bệnh tật liên quan tới amiăng tỉ lệ với việc tiêu thụ amiăng của quốc gia đó. Điều này một lần nữa khẳng định rằng, gánh nặng bệnh tật liên quan tới amiăng tại các quốc gia (đang phát triển) bắt nguồn từ sự phụ thuộc quá lớn vào amiăng trong những thập niên trước đó, bất kể những cố gắng để “sử dụng an toàn” amiăng”. Tổ chức này cho rằng, Việt Nam đã ghi nhận những trường hợp ung thư trung biểu mô đồng thời đề nghị: “Việt Nam không trì hoãn các quyết định (cấm sử dụng amiăng trong xây dựng – PV) xa hơn để chờ tìm thêm các trường hợp khác”. WHO cũng đưa ra con số đáng quan ngại: Hàng năm có khoảng 107.000 người chết do tiếp xúc với amiăng.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền, Cục Quản lý môi trường Y tế (Bộ Y tế) cũng cho rằng, nhiều nghiên cứu của các tổ chức quốc tế đưa đến kết luận, amiăng trắng là một trong những chất gây ung thư nghề nghiệp, là nguyên nhân của khoảng 50% số ca tử vong do ung thư nghề nghiệp.
2. Các chuyên gia: Nên sử dụng có kiểm soát
Tuy nhiên, tại Hội nghị quốc tế “Đánh giá tác động của amiăng trắng đến sức khỏe con người – Biện pháp quản lý phù hợp” do Bộ Xây dựng phối hợp cùng Ủy ban Khoa học – Công nghệ – Môi trường của Quốc hội, và Bộ Khoa học – Công nghệ tổ chức sáng hôm qua (10-12) tại Hà Nội, nhiều ý kiến của các chuyên gia ngành xây dựng trong và ngoài nước, cũng như các chuyên gia tư vấn độc học đều cho rằng, việc sử dụng amiăng màu có thể gây ra các bệnh lý về sức khỏe như khuyến cáo của WHO, song nguy cơ amiăng trắng, liên quan đến sức khỏe con người không đáng lo đến vậy.
Các nghiên cứu của nhiều quốc gia liên quan đến việc sử dụng amiăng trong ngành xây dựng trên thế giới như Úc, Canada, Mỹ, Anh… cho thấy, sản phẩm amiăng trắng không phải là “kẻ sát nhân” gây ra những ca tử vong cho những người tiếp xúc với nó như khuyến nghị của WHO. Đây là khẳng định của TS David Bernstein, nhà tư vấn độc học đến từ Geneva, Thụy Sĩ. Theo vị chuyên gia này, WHO khẳng định amiăng gây nên các bệnh ung thư (ung thư phổi, ung thư trung biểu mô) nhưng hầu hết các dẫn chứng của WHO đưa ra đều thuộc loại amiăng màu – một loại sản phẩm đã bị thế giới và cả Việt Nam cấm sử dụng từ lâu. Đặc biệt, WHO đề xuất sử dụng các loại sợi khác thay thế amiăng trắng như sợi carbon, sợi aramird hay sợi graphite sulfate… song, tổ chức này cũng không chỉ ra được những đặc tính ưu việt của các sợi này có hơn được amiăng trắng hay không – TS David Bernstein nhận định.
Liên quan đến những lo lắng về việc, nếu như WHO khuyến cáo cấm sử dụng amiăng, thì Việt Nam sẽ thay thế bằng vật liệu gì, trong khi hơn 70% người dân Việt Nam đang sử dụng loại nguyên liệu này để làm tấm lợp trong xây dựng, PGS. TS Lương Đức Long, Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, Việt Nam cũng đang trong quá trình nghiên cứu các loại sợi để có thể thay thế sợi amiăng trắng như xơ dừa, xơ dứa, rơm rạ … và cả sợi PVA nhập khẩu. Tuy nhiên, muốn thay đổi cần phải có thời gian và công nghệ để sản xuất loại sợi mới. Điều này lại phụ thuộc vào vấn đề kinh tế, tài chính. Bởi vậy, ông Long cho rằng, trong khi thế giới chưa tìm ra được loại sợi nào thay thế để có thể đảm bảo được các yếu tố về môi trường, sức khỏe, kinh tế… thì việc cho phép sử dụng amiăng trắng có kiểm soát để sản xuất tấm lợp theo QĐ số 1469 của Thủ tướng là hợp lý.
Duy Phương – Đại đoàn kết