Những thảo luận về amiăng chrysotile tại Hội nghị Rotterdam lần thứ 5 tại Geneva

Tác giả bài viết – đại diện của Viện Amiang Chrysotile Montreal đã tham dự Hội nghị các bên thuộc Công ước Rotterdam tại Geneva từ 20 đến 24 tháng 6 năm 2011 để trao đổi về các vấn đề liên quan đến thương mại quốc tế của hóa chất công nghiệp và thuốc bảo vệ thực vật.

Ngày 24 tháng 6: Hội nghị Các bên thuộc Công ước Rotterdam (Hội nghị Rotterdam) đã diễn ra tại Geneva từ 20 đến 24 tháng 6 năm 2011. Một trong những vấn đề cơ bản được thảo luận tại hội nghị là: “Có nên đưa amiăng chrysotile vào danh mục hóa chất công nghiệp và thuốc bảo vệ thực vật bị hạn chế về buôn bán và vận chuyển quốc tế?”.

Cuối cùng, Hội nghị Rotterdam đã không đạt được sự đồng thuận. Và vấn đề này được quyết định chuyển sang thảo luận tại Hội nghị Rotterdam lần thứ 6 diễn ra trong 2 năm tới giống như kết quả của hội nghị năm 2006 và 2008 trước đó.

Phần lớn các quốc gia, dẫn đầu là Liên minh Châu Âu và Úc từ lâu đã ủng hộ việc đưa amiăng chrysotile vào Phụ lục III của Công ước. Năm nay, hầu hết các nước châu Phi cũng cùng chung ý kiến.

Nhóm các quốc gia (chiếm 70% dân số thế giới) đang sử dụng sợi amiăng chrysotile trong sản xuất các sản phẩm ứng dụng tin rằng hoàn toàn có thể sử dụng loại sợi khoáng này an toàn và có kiểm soát. Hoạt động thương mại quốc tế của amiăng chrysotile sẽ gặp những rào cản bất hợp lý khi bị ràng buộc bởi những thủ tục không cần thiết ngoài các thỏa thuận quốc tế khác như Công ước 162 của Tổ chức Lao động Thế giới. Đây thực sự là vấn đề liên quan đến các lợi ích kinh tế, vì những sản phẩm cạnh tranh với amiăng chrysotile đều được sản xuất tại những nước nỗ lực chống lại chrysotile.

Canada đóng vai trò quan trọng trong nhóm các nước ủng hộ việc sử dụng sợi amiăng chrysotile an toàn và có kiểm soát. Nhờ những yếu tố mang tính lịch sử, tiếng nói của quốc gia này có khả năng thuyết phục và gây ảnh hưởng. Tuy nhiên, sẽ thật không công bằng nếu cho rằng Canada đứng đằng sau những bế tắc trong việc cố gắng đạt được sự đồng thuận về vấn đề amiăng chrysotile. Trên thực tế, Canada rất hãn hữu đưa ra ý kiến vì quan điểm của họ đã thể hiện rất rõ ràng. Mặt khác, Ukraina, Kazakhstan, Kirghizstan và Nga mới là những nước tạo ra làn sóng phản đối mạnh mẽ việc đưa amiăng chrysotile vào danh mục hóa chất bị hạn chế buôn bán và vận chuyển.

Hơn nữa, chính phủ các nước khi tham gia hội nghị được quyền không biểu quyết. Trung Quốc và Braxin, hai nhà cung cấp và tiêu thụ amiăng chrysotile lớn đã không nêu rõ quan điểm của mình. Điều này hoàn toàn không có lợi cho Canada vì giờ đây quốc gia này đang phải hứng chịu tất cả búa rìu dư luận.

Tuy nhiên, Trung Quốc và Braxin đã phản đối việc tạo ra một thủ tục mới, trong đó cho phép các nước chống lại amiăng chrysotile áp dụng Thủ tục Thỏa thuận Thông báo trước của Công ước Rotterdam trên cơ sở tự nguyện. Đồng quan điểm chống lại đề xuất này, Colombia, Ukraina, Kazakhstan và Ấn Độ ngay từ đầu đã có ý kiến trái ngược với những nước chống lại amiăng chrysotile. Mỹ và Nga, hai nước tuy không có quyền bỏ phiếu nhưng cũng bày tỏ ý kiến phản đối tương tự.

Yếu tố khoa học là trọng tâm của vấn đề. Những nước đang sản xuất và sử dụng amiăng chrysotile tin rằng có cơ sở khoa học để dùng loại chất này một cách an toàn. Một số nước khác thậm chí còn tuyên bố amiăng chrysotile không hề ảnh hưởng đến sức khỏe người dân dù đã qua gần một thế kỷ sử dụng. Họ cũng chỉ ra rằng những tác động đến sức khỏe con người của các sản phẩm thay thế đã không được nghiên cứu kỹ lưỡng như amiăng chrysotile. Trong khi đó, những quốc gia chống lại amiăng chrysotile thì bảo vệ quan điểm ngược lại.

Một cuộc họp đặc biệt đã được tổ chức để thúc đẩy việc trao đổi thông tin giữa các bên. Trong đó có rất nhiều vấn đề khoa học cần được làm rõ. Các nước ủng hộ việc đưa amiăng chrysotile vào Nghị định thư Rotterdam tin rằng vấn đề này cần được giải quyết trong khuôn khổ công ước bằng cách giao cho Ủy ban Xét duyệt Hóa chất (hoạt động dựa trên các quy chế của công ước) xử lý. Còn những quốc gia ủng hộ amiăng chrysotile lại hướng theo một đề xuất khác do Ukraina đưa ra về việc tổ chức một hội nghị khoa học quốc tế đặc biệt dành cho vấn đề này.

Có thể nói, chừng nào các yếu tố khoa học liên quan đến vấn đề aminang chrysotile chưa được làm rõ thì sự bế tắc trong việc đạt được đồng thuận của các bên sẽ còn tiếp diễn tại Hội nghị Rotterdam.

Guy Versailles, APR