Ban hành chính sách phải phù hợp

Tại hội nghị, TS Võ Quang Diệm cho biết, amiăng là tên thương mại được sử dụng chung cho các loại sợi khoáng và được chia thành hai nhóm chính: Nhóm sợi serpentine và nhóm sợi amphibole. Ở Việt Nam, amiăng trắng chủ yếu được sử dụng trong sản xuất tấm lợp fibro xi măng (AC).

Hiện nay, có 41 nhà máy sản xuất tấm lợp AC tại Việt Nam, với tổng sản lượng 106 triệu m2/năm và sử dụng hơn 5.000 lao động. Tấm lợp AC đặc biệt hữu ích cho người nông dân vùng sâu vùng xa, vùng ven biển và các hộ gia đình có thu nhập thấp. Đặc biệt, trong thời gian phục hồi từ các trận bão, lũ lụt, thiên tai, tấm lợp AC rất hiệu quả, có sẵn, giá rẻ và có thể dễ dàng sử dụng để che mưa nắng tạm thời, làm nơi trú ẩn cho vật nuôi và nông sản.

Thời gian gần đây, trên thế giới có hai luồng tư tưởng khác nhau là đánh đồng tất cả các loại amiăng đều độc hại như nhau và cần phải cấm trong sản xuất tất cả các loại sản phẩm; và amiăng trắng hoàn toàn có thể sử dụng an toàn và có kiểm soát.

TS Võ Quang Diệm cho rằng, sản phẩm tấm lợp amiăng rẻ tiền nhưng bền, nhẹ, cách nhiệt, chống ồn tương đối tốt và phù hợp khí hậu ven biển có độ mặn cao. “Đến nay tấm lợp amiăng xi măng vẫn đang là mặt hàng thiết yếu đối với bộ phận lớn dân cư có thu nhập thấp tại nước ta” – TS Diệm cho biết.

Trước thực tế, Cơ quan Quản lý Môi trường Y tế – Bộ Y tế Việt Nam đưa ra đề xuất xây dựng lộ trình cấm sử dụng amiăng trắng ở Việt Nam với lý do nó là một chất gây ung thư, ông Diệm cho rằng, không thể so sánh mức sống của người dân Việt Nam với các nước phát triển trong Liên minh châu Âu, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc để áp đặt thực thi chính sách cấm sử dụng amiăng trắng khi chưa có đủ các bằng chứng khoa học và thực tiễn thuyết phục. Ông cho rằng “Hiện nay có 149 quốc gia và vùng lãnh thổ trong đó có các nước G8 như Mỹ, Canada, Nga; các nước kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil với hơn 6,0 tỷ người trên trái đất này, trong đó có những nước đông dân cư, giàu có như: Trung Quốc, Ấn Độ, Nga, Thai Lan… chưa cấm amiăng, vẫn sử dụng tấm lợp amiăng là một thực tế không thể phủ nhận để chúng ta suy ngẫm, cân nhắc khi ban hành chính sách về amiăng”.

“Việc các quốc gia và vùng lãnh thổ đã từng cấm amiăng trắng nhưng sau đó đã dỡ bỏ lệnh cấm như: Mỹ (năm 1991), Singapore và Đài Loan (năm 2011) nói lên rằng amiăng có thể kiểm soát để sử dụng an toàn. Do vậy, các hoạt động chống amiăng trắng, tuyên truyền bịa đặt sai sự thật, không có bằng chứng về amiăng trắng gây hoang mang dư luận bằng các nguồn tài trợ của các tổ chức chống amiăng trong và ngoài nước là vi phạm pháp luật Việt Nam cần phải kiểm soát và ngăn chặn. Hiệp hội Tấm lợp Việt Nam cũng mong muốn các cơ quan tham mưu cho Chính phủ xây dựng và ban hành chính sách phải phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, mức sống người dân, trước hết là đại bộ phận người dân nghèo” – ông Diệm cho biết thêm.

Về phía quốc tế, chuyên gia Brazil cho biết, Brazil xây dựng 4,5 triệu căn nhà một năm (40m2/căn), theo đó 52% nhà ở được làm với vật liệu amiăng xi măng. “Brazil còn nhiều nhu cầu về nhà ở của người dân nên việc sản xuất tấm lợp amiăng là rất quan trọng” – chuyên gia này cho biết.

Cũng theo chuyên gia Brazil, nước này đã ban hành thỏa ước quốc gia về sử dụng an toàn amiăng trắng như: Kiểm tra y tế định kỳ trong vòng 30 năm cho công nhân hiện tại và công nhân cũ; hỗ trợ y tế suốt đời, cả cho công nhân cũ và những trường hợp mắc bệnh liên quan đến amiăng; lập hội đồng thanh tra nội bộ ở nhà máy; công nhân có quyền tự yêu cầu đánh giá sợi; phòng khóa hai lớp và đồng phục công nhân được giặt hàng ngày; thiết bị khép kín với áp lực âm. “Hiện tại công nghệ sản xuất amiăng ở Brazil theo công nghệ khép kín, đảm bảo an toàn, người lao động chỉ quản lý máy móc, không hề ảnh hưởng đến sức khỏe” – chuyên gia Brazil cho biết.

Doanh nghiệp chiếm vai trò quan trọng

Tại phiên thảo luận, các chuyên gia, nhà khoa học cho rằng, doanh nghiệp có vai trò hết sức quan trọng, là yếu tố quyết định đảm bảo an toàn trong sử dụng amiăng có kiểm soát. Người sử dụng lao động phải nhận thức được trách nhiệm đối với người lao động làm việc trong môi trường của ngành sản xuất có điều kiện. Do vậy, doanh nghiệp cần áp dụng các biện pháp như: Quản lý, tổ chức, đổi mới công nghệ để giảm thiểu ảnh hưởng của amiăng đến sức khỏe người lao động; cần thành lập các ban chuyên môn, cán bộ chuyên trách để theo dõi, quản lý các lĩnh vực: chất lượng sản phẩm, vệ sinh môi trường, an toàn lao động, y tế…; dây chuyền thiết bị công nghệ phải đạt trình độ cơ giới hóa, tự động hóa.

Tại hội nghị, bà Chử Thị Lân – Đại diện Viện Khoa học Lao động và Xã hội (ILSSA) cũng chia sẻ việc xây dựng Chương trình sản xuất và sử dụng amiăng trắng an toàn có kiểm soát. Chương trình bao gồm: Xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn sử dụng amiăng trắng an toàn trong sản xuất, và tập huấn cho các nhà máy áp dụng các quy chuẩn theo quy định của Chính phủ.

Chương trình cũng chỉ rõ, để thực hiện thành công cần sự nỗ lực mạnh mẽ, cụ thể của cả 3 bên: Doanh nghiệp, nhà khoa học và Chính phủ. Cụ thể, doanh nghiệp cần có sự cam kết chặt chẽ, đồng bộ và hoàn toàn đáp ứng yêu cầu về môi trường, điều kiện lao động, kiểm soát các rủi ro, nguy cơ; các nhà khoa học cần có những nghiên cứu chuyên sâu, trả lời rõ ràng câu hỏi về sự nguy hại của amiăng trắng; … để có minh chứng, làm căn cứ cho Chính phủ xây dựng chiến lược, ban hành chính sách liên quan thật phù hợp.

Tại hội nghị, các doanh nghiệp hoàn toàn tán thành và ủng hộ Chương trình sử dụng amiăng trắng an toàn có kiểm soát trong sản xuất tấm lợp fibro xi măng do Viện Khoa học Lao động và Xã hội phối hợp cùng Hiệp hội Tấm lợp Việt Nam xây dựng, đồng thời cam kết sẽ đổi mới thiết bị công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm, vệ sinh môi trường trong sản xuất.

Theo LƯU VÂN
(Báo DIỄN ĐÀN DOANH NGHIỆP)