Cần nhìn nhận amiăng chrysotile khoa học và khách quan

Tại Hội nghị khoa học: “Amiăng trong sản xuất – giải pháp an toàn và sức khỏe” do Viện Nghiên cứu Khoa học kỹ thuật Bảo hộ Lao động phối hợp với Công đoàn Xây dựng Quốc tế dưới sự tài trợ của Tổ chức Lao động Quốc tế tổ chức ngày 12/8/2008 tại Hà Nội có một số báo cáo tập trung phản ánh, đánh đồng sự nguy hiểm, độc hại của amiăng amphibole với amiăng chrysotile (amiăng trắng). Đây là những quan điểm không khoa học, thiếu khách quan. Bài viết này cung cấp thêm một số thông tin để bạn đọc và dư luận hiểu và nhìn nhận đúng về amiăng chrysotile.

1. Một số kết quả nghiên cứu về amiăng

Một số quan điểm cho rằng: “Dù bất kể đó là loại amiăng nào, kể cả amiăng trắng đều là vật liệu có hại, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người lao động…”, hay “Tất cả các loại amiăng đều có khả năng gây tử vong, không có một mức an toàn thật sự nào cho việc tiếp xúc với amiăng, màu sắc, tên sợi không phản ánh điều gì” hoặc là “Không có ngưỡng tiếp xúc an toàn với sợi chrysotile”.

Đây là sự đánh đồng amiăng amphibole là loại tiềm ẩn khả năng gây bệnh nghề nghiệp cao đã bị nhiều nước cấm sử dụng và Việt Nam đã cấm sử dụng từ năm 1998 với loại amiăng chrysotile ít độc hại hơn, hiện đang được sử dụng có kiểm soát theo Công ước số 162 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) năm 1986 ở gần 100 quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam – sử dụng chủ yếu để sản xuất tấm lợp. Quan điểm này thiếu cơ sở khoa học và thiếu tính khách quan, là quan điểm của những người theo trường phái chống amiăng, đề nghị cấm sử dụng amiăng hoàn toàn để sử dụng các sợi tổng hợp nói chung và sử dụng tấm lợp kim loại nói riêng; hoặc là quan điểm của những người chưa có đầy đủ các thông tin về amiăng chrysotile.

Chúng ta biết rằng:

Amiăng là tên thương mại chung của hai nhóm sợi khoáng: Amphilole và cerpentine:

  • Nhóm sợi khoáng amphibole là hợp chất silicát có chứa sắt, chịu axit và hầu như không bị tan khi vào phổi. Nhóm này có 5 loại: Crocidolite, actinolite, anthophylite, amosite và tremolite.
  • Nhóm sợi khoáng cerpentine tên thường gọi là chrysotile (amiăng trắng) là hợp chất silicát có chứa ma-nhê. Các phần tử sợi chrysotile dễ dàng bị đào thải khỏi hệ hô hấp.

Về mức độ độc hại của các sợi khoáng amiăng:

  • Trong danh mục các chất gây độc hàng đầu (CERCLA) do Cơ quan Thống kê các chất độc và các bệnh do chúng gây ra (ATSDR) của Hoa Kỳ công bố vào năm 2007 thì amiăng amphibole xếp thứ 92, còn chrysotile xếp thứ 119. Như vậy có 118 chất độc hơn chrysotile, trong đó thạch tín (arsenic) xếp thứ nhất, chì thứ hai, thủy ngân thứ ba và kẽm thứ 73.
  • Trong danh mục các chất độc hại, cấm buôn bán, vận chuyển bằng đường biển của PIC (Công ước Rotterdam) cho đến năm 2007 không có chrysotile, mà chỉ có 5 loại amphibole (crocidolite, actinolite, anthophylite, amosite và tremolite).

Về khả năng gây ung thư:

  • Theo kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Thụy Sĩ, Mỹ, Đức công bố trong các năm 1998 – 2003 về độ trơ của các loại sợi đã xác nhận chu kỳ bán tiêu hủy của sợi chrysolite là 15 ngày, còn của sợi amphibole (amosite) là 466 ngày, gấp 30 lần sợi chrysotile. Nghiên cứu của các nhà khoa học Hodgson và Darnton công bố năm 2000 chỉ ra rằng nguy cơ gây ung thư phổi của sợi amphibole amosite cao hơn chrysotile 10 lần còn amphibole crocidolite cao hơn chrysotile 50 lần.
  • Các kết quả nghiên cứu của Thomas công bố năm 1982 khi nghiên cứu 1.970 công nhân của nhà máy chuyên sử dụng sợi chrysotile để sản xuất tấm lợp amiăng và các nghiên cứu của Mc Donal.J C Liddell công bố trong các năm 1993 và 1997 khi nghiên cứu 11.000 công nhân làm việc ở nhà máy tuyển chrysotile ở mỏ Quebec Canada cho thấy tỷ lệ ung thư phổi ở nhóm công nhân này không có khác biệt so với nhóm người không tiếp xúc với chrysotile.
  • Kết quả nghiên cứu do Trung tâm Y tế Xây dựng (nay là Bệnh viện Xây dựng) công bố năm 2004, cho thấy mức độ nguy hiểm gây bệnh nghề nghiệp trong ngành sản xuất tấm lợp amimăng xi măng ở Việt Nam rất thấp, mới chỉ ghi nhận 4 trường hợp bị nhiễm bệnh bụi phổi amiăng ở thể nhẹ (chiếm 0,4%) trong số 1.032 phim chụp từ số công nhân trực tiếp tiếp xúc với amiăng chrysotile từ 2 – 28 năm, nếu so sánh với tổng số công nhân ngành tấm lợp thì tỷ lệ này là 0,08%, thấp hơn nhiều so với một số ngành công nghiệp khác như: Bệnh bụi phổi silíc ở công nhân khai thác than là 11,62%, công nhân luyện kim đen là 9,7%, công nhân sản xuất xi măng là 11,87%.
  • Kết quả khám bệnh và chụp phim của Bệnh viện Xây dựng năm 2008 cho 564 công nhân ngành sản xuất tấm lợp amiăng xi măng không phát hiện thấy các tổn thương liên quan đến amiăng chrysotile.

Các kết quả nghiên cứu về bệnh học dẫn chứng ở trên nói lên một điều: Mức độ độc hại của chrysotile thấp hơn nhiều lần so với amphibole, và không thể đánh giá một cách lập lờ giữa hai loại sợi khoáng có chung tên gọi thương mại là amiăng nhưng màu sắc, tính chất và mức độ độc hại khác nhau là chrysotile và amphibole.

2. Amiăng amphibole cấm sử dụng ở Việt Nam

Nhận thấy amiăng amphibole là loại sợi khoáng tiềm ẩn khả năng gây bệnh nghề nghiệp cao, từ năm 1998 Chính phủ Việt Nam đã cấm sử dụng amiăng amphibole dưới mọi hình thức. Như vậy, xét về mặt pháp lý không có cửa nào để tồn tại sợi amiăng nhóm amphibole tại Việt Nam.

Về quan điểm thay thế sợi amiăng chrysotile trong sản xuất tấm lợp: Nếu một ai đó, ở đâu đó, trên một diễn đàn nào đó nói tại thời điểm này cần phải thay thế sợi amiăng chrysotile trong sản xuất tấm lợp bằng một sợi nào đó, thì quan điểm đó không phù hợp về mặt pháp lý, về mặt khoa học và về thực tiễn kinh tế xã hội.

Định hướng phát triển vật liệu lợp đến năm 2020 là:

  • Phát triển sản xuất ngói nung truyền thống, các loại ngói tráng men, ngói trang trí chất lượng cao, các loại ngói không nung có màu sắc đa dạng. Phát triển đa dạng các sản phẩm tấm lợp composite, tấm lợp polycarbonate – hợp kim nhôm, tấm lợp từ sợi hữu cơ và bi tum, tấm lợp acrylic có phủ hạt đá tự nhiên… và gia công các tấm lợp kim loại.
  • Nghiêm cấm sử dụng amiăng amphibole (amimăng nâu và xanh) trong sản xuất tấm lợp.
  • Các cơ sở sản xuất tấm lợp sử dụng amiăng chrysotile phải không ngừng đầu tư chiều sâu, hoàn thiện công nghệ bảo đảm nghiêm ngặt các yêu cầu về tiêu chuẩn môi trường và y tế.

Như vậy về mặt luật pháp không cấm sử dụng sợi amiăng chrysotile để sản xuất tấm lợp, về mặt độc hại, gây bệnh nghề nghiệp thì thấp hơn nhiều lần các ngành công nghiệp khác. Về mặt kinh tế – xã hội: Tấm lợp amiăng xi măng là loại tấm lợp có chất lượng tốt, độ bền cao, chịu được điều kiện khí hậu nóng ẩm nhiệt đới, khí hậu ven biển của Việt Nam, giá rẻ, phù hợp với sức mua của tầng lớp tiêu dùng có thu nhập thấp. Sản xuất tấm lợp amiăng xi măng đã tạo ra hàng chục ngàn việc làm cho người lao động.

Các kết quả nghiên cứu về bệnh học cho thấy: Mức độ độc hại của chrysotile thấp hơn nhiều lần so với amphibole, và không thể đánh giá một cách xô bồ, lập lờ, đồng nhất amiăng chrysotile với amiăng amphibole.

Kết quả nghiên cứu về việc sử dụng amiăng chrysotile trong sản xuất tấm lợp ở Việt Nam và thế giới chỉ ra rằng: Tỷ lệ bệnh nghề nghiệp trong ngành sản xuất tấm lợp amiăng xi măng thấp hơn nhiều lần các ngành công nghiệp khác. Chrysotile có thể sử dụng với sự kiểm soát chặt chẽ bằng các biện pháp công nghệ và tổ chức, đảm bảo an toàn cho người lao động, theo các quy định của Công ước số 162 của Tổ chức Lao động Quốc tế (1986).

Các tiếp cận khoa học đối với chrysotile đó là sử dụng có kiểm soát. Bởi chúng ta biết rằng độc hơn chrysotile có 118 chất trong đó có chì, thủy ngân, kẽm… nhưng con người vẫn phải sử dụng có kiểm soát. Chúng ta cũng biết rằng, năng lượng nguyên tử có thể gây nên những thảm họa như Hyroshima, Naoashaki (Nhật Bản) hay Trecnobil (Ucrain) nhưng nhân loại vẫn không ngừng nghiên cứu sử dụng có kiểm soát phục vụ cho nhu cầu con người.

Phó Vụ trưởng Vụ Vật liệu Xây dựng – Bộ Xây dựng
TS Võ Quang Diệm
theo BXD số 70/2008


Bài mới hơn